Szklarnia - Wymagania stawiane nowoczesnym obiektom szklarniowym

Nowoczesność obiektu szklarniowego z technicznego punktu widzenia zależy od stopnia przydatności do produkcji. Poszcze­gólne czynniki warunkujące tę przydatność omówimy kolejno według ich znaczenia. Światło. Jednym z podstawowych czynników, od których za­leżą wyniki produkcyjne w ogrodnictwie szklarniowym, jest zapewnienie maksymalnego wykorzystania światła dziennego, szczególnie w okresie od jesieni do wiosny. Dlatego też w no­woczesnych szklarniach elementy konstrukcji i instalacji — dzięki swemu rozmieszczeniu i użytemu materiałowi — możli­wie najmniej zacieniają powierzchnię uprawną. Temperatura powietrza. W nowoczesnych obiektach szklar­niowych, niezależnie od ich wielkości, temperatura powietrza musi być regulowana automatycznie. Za pomocą regulacji ręcz­nej, stosowanej dotychczas w większości małych obiektów, nie można utrzymać żądanego poziomu temperatury, szczególnie przy częstych i znacznych wahaniach temperatury oraz nasło­necznienia. Większość roślin uprawianych w szklarniach wymaga róż­nych temperatur w różnych fazach rozwoju, a także innej tem­peratury w dzień, a innej w nocy. Nowoczesna automatyka po­zwala dowolnie programować przebieg temperatur w ciągu doby, a także zmieniać program zależnie od wymagań roślin w danym okresie. Automatyzacja sterowania temperaturą, choć wymaga do­datkowych nakładów inwestycyjnych, amortyzuje się bardzo szybko, ponieważ pozwala wyeliminować ręczną obsługę insta­lacji grzejnych i wentylacji, powoduje wzrost plonów i poprawę ich jakości oraz ogranicza w dużej mierze zużycie paliwa na skutek niedopuszczania do przegrzania szklarni. Nowoczesny obiekt szklarniowy powinien mieć sprzęt kontrolnopomiarowy, pozwalający na rejestrowanie w sposób cią­gły temperatury w poszczególnych pomieszczeniach, dzięki cze­mu można szybko wykryć niedokładności spowodowane uszko­dzeniem instalacji grzejnej lub urządzeń sterujących. Do reje­stracji temperatury można użyć prostych przenośnych termografów, ustawianych w miejscach pomiaru temperatur, albo zdalnie działających elektrycznych rejestratorów temperatur, zainstalowanych w pomieszczeniu poza szklarniami i połączo­nych przewodami elektrycznymi z termometrami oporowymi znajdującymi się w miejscach pomiaru temperatur. Drugi z wy­mienionych systemów jest znacznie dokładniejszy i wygodniej­szy w eksploatacji. Do nowoczesnych rejestratorów temperatur można podłączyć akustyczne lub świetlne urządzenia alarmowe, sygnalizujące natychmiast przekroczenie (w dół lub w górę) nastawionej na rejestratorze tolerancji wahań temperatury. Temperatura gleby. Możliwość oddziaływania na temperatu­rę gleby jest niezmiernie istotnym elementem w nowoczesnej produkcji szklarniowej. Podgrzewanie gleby do optymalnej temperatury potrzebnej do rozwoju systemu korzeniowego roślin pozwala na uzyskanie zarówno wcześniejszych, jak i wyższych plonów. Podgrzewanie gleby, szczególnie w miesiącach o niskich temperaturach ze­wnętrznych i małej intensywności światła, pozwala na utrzyma­nie niższych temperatur powietrza w szklarni, wpływa więc na wyraźne obniżenie sumy ciepła potrzebnego w eksploatacji szklarni. Szerokie wprowadzenie ogrzewania podłoża w szklarniach pozwoliłoby w naszych warunkach na uzyskanie ogromnego przyrostu produkcji szklarniowej tak warzyw, jak i kwiatów. Wilgotność względna powietrza. Regulacja poziomu wilgo­tności powietrza w szklarni możliwa jest dzięki układowi auto­matyki pozwalającemu na ogrzewanie szklarni z jednoczesnym niewielkim jej przewietrzaniem. Dzięki temu wewnątrz szklarni można uzyskać wilgotność powietrza niższą od zewnętrznej. Wietrzenie obiektów szklarniowych jest podobne jak w szklarniach budowanych dawniej, czyli grawitacyjne. Wymiana powietrza następuje przez wietrzniki w ścianach bocznych i w dachu. Obecnie projektuje się dachowe otwory wentylacyjne mo­żliwie duże, przy czym otwieranie klap wentylacyjnych jest całkowicie zmechanizowane przez zastosowanie mechanicznych, napędzanych elektrycznie, pneumatycznych lub hydraulicznych urządzeń unoszących. Mechanizmy unoszące wietrzniki są ste­rowane elementami automatyki kontrolującymi zarówno tempe­raturę, jak i wilgotność względną powietrza w szklarni. Trwałość konstrukcji. Ma ona wielkie znaczenie, bowiem od niej zależą koszty eksploatacji. Elementy konstrukcyjne nowo­czesnych szklarni są wykonywane z reguły z kształtowników lub rur stalowych i zabezpieczane po wykonaniu przed korozją przez ocynkowanie. Elementy dla osadzania szkła na szklarni, tzw. elementy po­kryciowe, a więc szczebliny dachowe, szczebliny ścian bocz­nych, ramy wietrzników, wykonywane są z różnych materia­łów. Najczęściej stosowane są do tych celów stopy aluminiowe odznaczające się dużą odpornością na korozję, a także wytrzy­małością mechaniczną, co pozwala na zmniejszenie wysokości i szerokości stosowanych szczeblin. Ma to zasadniczy wpływ na warunki świetlne w szklarni. Innym materiałem często używanym na elementy pokrycio­we są stalowe kształtowniki ocynkowane. Jest to materiał nieco tańszy od aluminium, pozwalający także na stosowanie małych profili i uzyskanie korzystniejszych warunków świetlnych. Materiałem stosowanym na elementy pokryciowe jest rów­nież drewno, które, jak mówiliśmy, powinno być w większych obiektach wyeliminowane. Możliwość mechanizacji zabiegów uprawowych i transportu. Nowocześnie zaprojektowane i wyposażone szklarnie powinny uwzględniać zmniejszenie nakładów pracy ręcznej na zabiegi związane bezpośrednio i pośrednio z produkcją. Dla umożliwienia szeroko pojętej mechanizacji podstawo­wych zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych szklarnie muszą mieć odpowiednie wymiary. Zarówno szerokość, jak i długość szklarni, a także wysokość ścian bocznych muszą pozwalać na użycie maszyn do uprawy i sadzenia niektórych roślin. Obecnie w niektórych krajach (np. Dania) buduje się szklar­nie szerokości 20 m, bez wewnętrznych słupów podporowych. W szklarni takiej może pracować każda maszyna stosowana w uprawie polowej. Ważne ze względu na mechanizację są wygodne ciągi ko­munikacyjne wewnątrz obiektu szklarniowego, które znacznie ułatwiają transport gotowych produktów i materiałów używa­nych do produkcji. Problemy mechanizacji zabiegów pielęgnacyjnych, jak na­wadnianie, zasilanie roślin roztworami nawozów, zapylanie kwiatów, nawożenie roślin C02, dezynfekcja podłoża itp. są omówione w poświęconych im rozdziałach. Ograniczenie zużycia ciepła. W okresie narastającego kry­zysu energetycznego na całym świecie podstawową wielkością w ocenie nowoczesności szklarni stał się współczynnik strat ciepła na jednostkę powierzchni szklarni. Nowoczesne budownictwo szklarniowe zmierza w kierunku takich rozwiązań, które pozwalają na możliwie największe ogra­niczenie strat ciepła. Rozwiązaniami takimi są: szczelność szklarni przez zastosowanie rozwiązań konstruk­cyjnych pozwalających na bardzo dokładne zamykanie wietrzników w szklarni, jak również bardzo szczelne oszklenie; podwójne oszklenie ścian bocznych lub stosowanie osłon z folii na ściany boczne; stosowanie na ściany boczne, a w krajach o znikomych opa­dach śniegu również i na dach, podwójnych płyt z poliwęgla­nów (zamiast szkła), odznaczających się bardzo dobrą prze­puszczalnością światła; ruchome przegrody termiczne z folii przezroczystej czy na­wet z refleksyjnej zaciągane na noc wewnątrz szklarni; zapory przeciwwiatrowe z gęstej siatki dla ochrony szklarni przed działaniem silnych wiatrów; ogrzewanie gleby oddzielną instalacją grzejną, co pozwala na znaczne ograniczenie temperatury powietrza w szklarni; wysokosprawna automatyka sterująca instalacjami grzejny­mi i wentylacyjnymi dla zminimalizowania strat ciepła; instalowanie nowoczesnych kotłów odznaczających się bar­dzo wysoką sprawnością w wykorzystaniu paliw. Zastosowanie tych wszystkich sposobów ogranicza straty ciepła, pozwala na zmniejszenie zużycia ciepła w szklarni na­wet o 50% (wg danych holenderskich). Podkreślić jednak trzeba, że oszczędzanie energii cieplnej w produkcji szklarniowej nie jest zasadniczym celem, lecz dro­gą do obniżenia kosztów produkcji, a więc do ograniczenia udziału kosztów paliw w ogólnych kosztach produkcji. Trzeba więc przede wszystkim pamiętać o tym, że podstawowym ele­mentem w racjonalnym zużyciu paliw pozostanie wysokość uzy­skiwanych plonów z jednostki powierzchni szklarni czy tunelu foliowego. W efekcie chodzi bowiem o to, jaką ilość węgła, koksu, czy oleju zużywamy na wyprodukowanie 1 kg ogórków czy pomidorów. Wielkość obiektu szklarniowego. Przy planowaniu inwestycji należy brać pod uwagę następujące czynniki, od których zależy wielkość obiektu szklarniowego: możliwości finansowe inwestora; wielkość, konfiguracja i przydatność ogólna działki; możliwość zapewnienia robocizny ręcznej; możliwość dysponowania odpowiednio dużą ilością wody do nawadniania; położenie w stosunku do źródeł zaopatrzenia, drogi i mo­żliwości transportu; 6) możliwości zbytu gotowych produktów; 7) możliwości zaopatrzenia obiektu w ciepło i energię elek tryczną. Wszystkie te czynniki powinny być dokładnie określone. Koszty inwestycji, jak i koszty eksploatacyjne obiektu powinny być w szczegółach znane już przed podjęciem decyzji o budo­wie obiektu szklarniowego. Bez wykonania pełnej, komplekso­wej analizy ekonomicznej dość często okazuje się, że obiekty, które powstają w gorszych warunkach, borykają się z trudno­ściami ekonomicznymi. Optymalną wielkość obiektu szklarniowego trudno określić. Zależy ona tak od wymienionych czynników, jak i od szeregu innych, warunkujących przede wszystkim możliwości produk­cyjne. W obiektach wielkości kilkudziesięciu czy nawet kilku­nastu hektarów podstawową trudność technologiczną stanowi wykonanie na czas takich czynności, jak np. termiczna lub che­miczna dezynfekcja gleby, przygotowanie szklarni do produkcji, przygotowanie rozsady itp. Trudności te zwiększają się w mia­rę wzrostu powierzchni obiektów szklarniowych. W następstwie tego niektóre prace czy zabiegi wykonywane są niedokładnie, lub nawet pomijane, co staje się przyczyną znacznego pogor­szenia wyników produkcyjnych. Na podstawie dotychczasowych danych produkcyjnych do­tyczących różnej wielkości obiektów szklarniowych można wnioskować, że lepsze wyniki uzyskuje się z obiektów mniej­szych (o powierzchni 6—12 ha) aniżeli większych (powyżej 12 ha). Inaczej zupełnie kształtują się wyniki produkcyjne w indy­widualnych szklarniowych gospodarstwach ogrodniczych. Śre­dnia powierzchnia takiego gospodarstwa w Polsce wynosi 550— 600 m2. Jest to powierzchnia o wiele za mała, aby można było stosować nowoczesne rozwiązania techniczne, jak np.: kotłownię na tanie, dostępne paliwo (miał węglowy), automatykę sterują­cą temperaturą powietrza szklarni, mechanizację prac podsta­wowych itp. Wyniki produkcyjne w takich gospodarstwach zależą w głów­nej mierze od zawodowego przygotowania właściciela. Są one niekiedy w niektórych gospodarstwach dobre, niestety zbyt często mierne lub złe. Istnieje ogromna potrzeba podnoszenia kwalifikacji zawodowych w produkcji ogrodniczej pod szkłem i folią, ze względu na możliwie najracjonalniejsze wykorzysta­nie paliw, jak również wszystkich środków produkcji, których niedobór stale występuje. Pewnym wzorem dla nas co do wielkości obiektu szklarnio­wego może być Holandia. Najczęściej spotykane tam są gospo­darstwa o powierzchni szklarni 2—4 ha. Gospodarstwa o po­wierzchni powyżej 6 ha można spotkać niezwykle rzadko. Są to z reguły gospodarstwa typowo rodzinne, w których czasem okresowo zatrudnia się siłę najemną. Nie można oczywiście mówić o możliwości bezpośredniego brania wzorów ze szklarniowej produkcji holenderskiej. W od różnieniu od naszych warunków produkcyjnych, w Holandii są szeroko rozwinięte usługi specjalistyczne w gospodarce szklar niowej, co zwalnia użytkowników obiektów od wykonywania szeregu prac, jak również od konieczności instalowania drogich urządzeń technicznych. \ Szklarniowy producent holenderski ma możliwość korzysta­nia z następujących usług w zakresie: podstawowej uprawy (np. orki); termicznej lub chemicznej dezynfekcji podłoża; otrzymywania gotowej rozsady na ściśle określony termin; konserwacji urządzeń ogrzewczych i innych instalacji, jak również automatyki; zbytu niesortowanych produktów, gdyż sortowanie wykonuje za małą opłatą odbiorca; prowadzenia walki biologicznej lub chemicznej ze szkodni­kami. Wprowadzenie choć części wymienionych tu usług w na­szych warunkach pozwoliłoby na uzyskanie postępu w produk­cji, jak również na znaczne zwiększenie powierzchni indywi­dualnych obiektów szklarniowych. jodły koreańskie bonsai sprzedaż internetowa | magazyny wynajem | powierzchnia magazynowa | BLC4u czy warto | silownia lodz | kot

Wstęp
W ostatnich latach produkcja ogrodnicza pod szkłem i pod folią bardzo wzrosła. Przede wszystkim powierzchnia szklarni i tuneli foliowych uległa zwielokrotnieniu. Daje się również zaobserwować postęp w technicznym wyposażeniu szklarni, jak również w metodach uprawy roślin, pozwalający na wzrost wydajności z jednostki powierzchni. O ile jeszcze w 1965 r. powierzchnia inspektów wynosiła 436 ha, a szklarni tylko 276 ha, to w 1971 r. powierzchnia szklarni niemal równała się powierzchni inspektów i dopiero zaczęły wchodzić do eksploatacji tunele foliowe. W 1981 r. szklarni było już niemal pięciokrotnie więcej niż inspektów, a tuneli foliowych 4krotnie. Można więc stwierdzić, że w naszym ogrodnictwie wprowadza się nowocześniejsze i mniej pracochłonne metody uprawy, które pozwalają na znaczne ograniczenie zapotrzebowania na robociznę ręczną, a jednocześnie stwarzają możliwości uzyskania znacznie wyższej wydajności. Trzeba jednak podkreślić, że szybkie zwiększanie powierzchni szklarni czy tuneli foliowych nie powinno być celem na szej produkcji pod osłonami. Natomiast celem tym powinno być uzyskanie szybkiego przyrostu plonów, ponieważ oceniając obiektywnie obecny poziom plonów spod szkła i folii musimy stwierdzić, że nie jest on zadowalający. Szczególnie w obecnej sytuacji paliwowej istotne jest przecież to, ile kilogramów paliwa zużyć trzeba na wyprodukowanie określonej masy warzyw czy kwiatów. Ani. obecnie, ani w najbliższej przyszłości nie będzie nas stać na nieracjonalne zużywanie paliw. Celem tej serwisu jest z jednej strony zwrócenie uwagi na nowoczesne rozwiązania techniczne w budownictwie szklarni i tuneli foliowych, z drugiej zaś na metody uprawy podstawo­wych gatunków roślin pozwalające na uzyskanie lepszych wyników produkcyjnych.