Szklarnia - Typy tuneli foliowych i ich konstrukcja

Rodzaje folii. W Polsce tunele foliowe różnych typów zna­lazły szerokie zastosowanie w produkcji ogrodniczej w osta­tnim dziesięcioleciu. Stało się to możliwe w związku z urucho­mieniem w kraju produkcji folii polietylenowej (PE), a ostatnio folii z polichlorku winylu (PCW). Produkowane folie różnią się pomiędzy sobą grubością, jak i trwałością, oraz takimi właściwościami praktycznymi, jak: sto­pień przepuszczalności dla światła, podatność na zabrudzenia (wynikająca z właściwości elektrostatycznych), barwa i wy­trzymałość na niskie lub wysokie temperatury. Dotychczas najczęściej stosowana w produkcji ogrodniczej jest folia polietylenowa (PE) występująca w handlu w dwóch podstawowych rodzajach — jako folia zwykła i jako folia sta­bilizowana. Folia polietylenowa zwykła, jakkolwiek nieznacznie tańsza, jest mniej więcej 2—3krotnie mniej trwała. Po stosunkowo krótkim czasie użytkowania w warunkach silniejszego nasło­ necznienia po 5—6 miesiącach staje się krucha i wykonane z niej powłoki pękają. Folia polietylenowa stabilizowana ma do­datek stabilizatora przeciwdziałającego przedwczesnemu starze­niu się folii na skutek działania promieniowania ultrafioletowe­go. Folia ta może być użytkowana nawet przez 2 lata. Folia z polichlorku winylu (PCW) dopiero w 1981 r. weszła do produkcji, w związku z tym na jej ocenę trzeba jeszcze po­czekać. Stwierdzić można, że powłoki' z krajowej folii PCW oka­zały się w naszych próbach bardzo trwałe, nie ustępowały pod tym względem foliom PCW pochodzącym z importu. Niskie tunele foliowe. Konstrukcja tuneli jest bardzo prosta. Jej elementy stanowią pałąki z drutu ocynkowanego grubości 4—6 mm lub z rurek winidurowych, a nawet z elastycznych prętów wiklinowych (rys. 18). Szerokość tak wykonanego tunelu foliowego nie powinna przekraczać 1,5 m, w przeciwnym razie wiotka konstrukcja mo­że być zniszczona przez wiatr. Szerokość niskich tuneli z rurek winidurowych, może dochodzić do 2 m. Do okrywania wystarcza folia grubości 0,1 mm. Nie należy stosować folii grubszej niż 0,15 mm ze względu na jej sztywność, która przeszkadza w czasie wietrzenia tuneli. Wietrzenie odby­wa się w ten sposób, że jeden z długich brzegów folii unosi się, przesuwając je pomiędzy pałąkami a sznurkiem, który z wierz­chu przytrzymuje folię. Niski tunel foliowy bez ogrzewania nie chroni roślin przed dłużej trwającymi przymrozkami, w związku z czym zbyt wcze­sne posadzenie w nim roślin wrażliwych na niskie temperatury (np. ogórek, pomidor) może spowodować znaczne straty. Rośli­ny wrażliwe na przymrozki powinno się sadzić dopiero wów­czas, gdy ryzyko wystąpienia przymrozków jest niewielkie. Wysokie tunele foliowe. Tym terminem określa się kryte folią konstrukcje, zbliżone cechami użytkowymi do szklarni, a swym półkolistym kształtem przypominające tunel. Obecnie zalecane są trzy typy tuneli, których konstrukcję opracowano w Instytucie Warzywnictwa w Skierniewicach. Są to tunele szerokości 4,5 m, 6 m i 9 W. Szerokości te zostały przyjęte przez wiele przedsiębiorstw wykonujących konstrukcje i są uzasadnione zarówno wymiarami dostępnych w handlu ma­teriałów konstrukcyjnych, jak i wymaganiami eksploatacyjny­mi. Zachowanie tych podstawowych znormalizowanych szero­kości ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ pozwala na za­stosowanie gotowych powłok foliowych. W związku z produkcją folii polietylenowej o szerokości rę­kawa 6 m, po rozcięciu którego uzyskuje się pas szerokości 12 m, opracowano konstrukcję tunelu szerokości 7 m, dostoso­waną do tej szerokości pasa folii. Konstrukcję nośną tunelu szerokości 4,5 m stanowią półko­liste pałąki o promieniu 2,25 m wykonane z rury stalowej ocyn­kowanej (wodociągowej), o średnicy 20 mm (3A cala). Pałąki z rur czarnych, nieocynkowanych, nawet pomalowane farbą, po­wodują szybkie zniszczenie folii, która w miejscach zetknięcia się z pałąkami ciemnieje, kruszeje i pęka. Ważnym elementem konstrukcyjnym jest cokół, wykonany z rur stalowych ocynkowanych, o średnicy 40 mm (vi2 cala). W cokole umocowane są sworznie stalowe grubości 18 mm i długości 20 cm, na które nakłada się pałąki. Przez całą dłu­gość tunelu przebiega kalenica — rura o średnicy 20 mm (3A ca­la), do której przymocowane są poszczególne pałąki za pomocą prostych uchwytów skręconych na śruby (rys. 20). Końce Lej rury (kalenicy) połączone są w szczytowych ścianach tunelu ze słupkami stanowiącymi jej podparcie; słupki te służą również do przymocowania drzwi. Słupki wykonane są z rur o średnicy 40 mm (l'/2 cala), u dołu połączone są z cokołem. W celu zapewnienia wietrzenia oraz wygodnego przejścia lub przejazdu, w ścianach szczytowych tunelu zamocowane są drzwi składające się z dwóch połówek otwieranych na zewnątrz. Każda połówka stanowi odpowiednik ćwiartki koła o promieniu 225 cm. Rama każdej połówki drzwi wykonana jest również z rurek stalowych ocynkowanych i ma z boku, od strony słupka środkowego, umocowane zawiasy. Sworznie zawiasów przyspawane są do słupków podpierających kalenicę. Odległość między pałąkami powinna wynosić 120 cm. Na wykonanie pałąka potrzeba 7 m rury. Ponieważ w handlu są rury długości 6 m, należy przed ich wygięciem dospawać do każdej 1metrowy odcinek. Spawanie musi być dokładne, aby łączone odcinki nie były przesunięte względem siebie. Wyginanie rur w łuki o odpowiednim promieniu najlepiej i najszybciej wykonuje się przy użyciu rolkowej giętarki z na­pędem silnikowym (rys. 21). Stała szybkość posuwa wyginanej rury pozwala na uzyskanie regularnych łuków. Wszystkie ele­menty tunelu muszą być wykonane z dużą dokładnością, ajjy za­równo sam montaż elementów, jak i eksploatacja tuneli nie na­stręczały trudności. Ze względu na trudności w uzyskaniu rur stalowych można 50—70% pałąków tunelu szerokości 4,5 m wykonać z rur winidurowych twardych o średnicy 40 mm, które stanowią również wystarczająco wytrzymałą konstrukcję. Są one jednak bardziej elastyczne, toteż uginają się pod wpływem silnych wiatrów. Jeśli folia na tunelu jest mocno naciągnięta, nie zaobserwowa­no ujemnych tego skutków. Używając rur winidurowych na pa­łąki, można ich nie mocować do cokołu, lecz końce wcisnąć w ziemię do otworów wykonanych uprzednio drążkiem lub rurą stalową. Rury użyte na pałąki muszą mieć długość około 8 m, a 50centymetrowe odcinki z obu końców rury wbijane w zie­mię muszą być proste. Rurę winidurową wygina się dopiero po równomiernym jej ogrzaniu do temperatury 100—110°C. W temperaturze tej winidur staje się plastyczny i można mu nadać wymagany kształt. Równomierne podgrzanie rury długości 7 czy 8 m nie jest ła­twe. Najprostszą metodą ogrzania rury jest przepuszczenie przez nią pary o ciśnieniu 0,2—0,3 atm. Rury wygina się przy użyciu odpowiedniego drewnianego lub metalowego szablonu, w któ­rym na całej długości znajduje się rowek szerokości odpowia­dającej średnicy wyginanej rury. 1 Rurę winidurową można ułożyć w szablonie tylko wówczas, gdy tem­peratura otoczenia wynosi co najmniej 18°C. W niższej temperaturze winidur jest zbyt kruchy i może pękać, toteż konieczne jest podgrzanie rury parą przed ułożeniem jej w szablonie. Proces wyginania rury polega na tym, że do szablonu wtła­czamy na zimno rurę winidurową, odpowiednio ją wyginając Następnie do jednego jej końca podłącza się elastyczny wąż gumowy, przez który doprowadza się parę wodną. Drugi koniec rury zatyka się gumowym korkiem, przez który przechodzi rurka metalowa o średnicy 5—6 mm służąca do odpowietrzania nagrzewanej rury winidurowej i do odprowadzania skroplonej pary. Rurę nagrzewa się parą do momentu, aż zrobi się dość miękka i na całej długości ugina się łatwo przy naciskaniu pal­cem. Przy zastosowaniu wystarczająco wydajnego źródła pary nagrzewanie trwa 2—3 minuty. Po nagrzaniu przerywa się do­pływ pary i po usunięciu węża i korka gumowego wdmuchuje się do rury chłodne powietrze z odkurzacza. Po całkowitym stwardnieniu winiduru (po upływie 0,5—1 min.) odłącza się rurę od odkurzacza i wygiętą rurę wyjmuje się z szablonu. Tunele szerokości 4,5 m mogą mieć długość od 24 do 30 m. Tunele krótsze są mało ekonomiczne ze względu na stosunkowo wysoki koszt drzwi, natomiast w tunelach ponad 30metrowych utrudniona jest wymiana powietrza, ponieważ otwierane są wy­łącznie szczytowe ściany. Aby taki sposób wietrzenia spełnił dobrze swoje zadanie, należy sytuować tunele w kierunku wschód—zachód, gdyż w Polsce najczęściej wieją wiatry za­chodnie. W zależności od temperatury otwiera się odpowiednio szeroko drzwi najpierw od strony odwietrznej, a następnie od strony nawietrznej. Przy bardzo silnych wiatrach nie należy oczywiście otwierać drzwi od strony nawietrznej, ponieważ po­wietrze wpadające z dużą siłą do wnętrza tunelu, nie mając ujścia na zewnątrz, może nawet rozerwać powłokę foliową. W wyżej opisany sposób można wykonać również konstruk­cję tunelu szerokości 6 m z tą różnicą, że poszczególne stalowe pałąki łączy się dodatkowo wzdłuż obydwu ścian, w połowie odległości między kalenicą a podstawą tunelu, a ponadto każda połowa drzwi jest podzielona na dwie części, połączone zawia­sami. Tunel foliowy szerokości 9 m ze względu na dość znaczną szerokość jest skonstruowany nieco inaczej. Pałąki wykonane są z rur ocynkowanych o średnicy 1 cala, a co czwarty pałąk jest wykonany jako kratownica, co zwiększa sztywność kon­strukcji. Pałąki skrajne są również wykonane jako kratownice i poziomym układzie kraty (rys. 23). Ich zadaniem jest prze­ciwdziałanie wyginaniu się skrajnego pałąka, na który działa siła naciągniętej powłoki foliowej. Tunel foliowy szerokości 9 m ma długość 48 m i wysokość 3,3 m; odległości między pałąkami wynoszą 1,5 m.. Folia używana na powłokę powinna mieć grubość 0,20 mm, a jej brzegi powinny być przykopane na głębokość co naj­mniej 40 cm. kosiarki spalinowe | Profesjonalna siatka ogrodzeniowana Twoją działkę i nie tylko. Zapraszamy na naszą stronę! | ogrzewanie elektryczne | pozycjonowanie katowice | Samochodowe kosmetyki

Wstęp
W ostatnich latach produkcja ogrodnicza pod szkłem i pod folią bardzo wzrosła. Przede wszystkim powierzchnia szklarni i tuneli foliowych uległa zwielokrotnieniu. Daje się również zaobserwować postęp w technicznym wyposażeniu szklarni, jak również w metodach uprawy roślin, pozwalający na wzrost wydajności z jednostki powierzchni. O ile jeszcze w 1965 r. powierzchnia inspektów wynosiła 436 ha, a szklarni tylko 276 ha, to w 1971 r. powierzchnia szklarni niemal równała się powierzchni inspektów i dopiero zaczęły wchodzić do eksploatacji tunele foliowe. W 1981 r. szklarni było już niemal pięciokrotnie więcej niż inspektów, a tuneli foliowych 4krotnie. Można więc stwierdzić, że w naszym ogrodnictwie wprowadza się nowocześniejsze i mniej pracochłonne metody uprawy, które pozwalają na znaczne ograniczenie zapotrzebowania na robociznę ręczną, a jednocześnie stwarzają możliwości uzyskania znacznie wyższej wydajności. Trzeba jednak podkreślić, że szybkie zwiększanie powierzchni szklarni czy tuneli foliowych nie powinno być celem na szej produkcji pod osłonami. Natomiast celem tym powinno być uzyskanie szybkiego przyrostu plonów, ponieważ oceniając obiektywnie obecny poziom plonów spod szkła i folii musimy stwierdzić, że nie jest on zadowalający. Szczególnie w obecnej sytuacji paliwowej istotne jest przecież to, ile kilogramów paliwa zużyć trzeba na wyprodukowanie określonej masy warzyw czy kwiatów. Ani. obecnie, ani w najbliższej przyszłości nie będzie nas stać na nieracjonalne zużywanie paliw. Celem tej serwisu jest z jednej strony zwrócenie uwagi na nowoczesne rozwiązania techniczne w budownictwie szklarni i tuneli foliowych, z drugiej zaś na metody uprawy podstawo­wych gatunków roślin pozwalające na uzyskanie lepszych wyników produkcyjnych.