Szklarnia - Metody termicznej dezynfekcji gleby

Do skutecznej, ekonomicznej dezynfekcji gleby w szklarni potrzebne są bardzo wydajne źródła pary. Dla przeparowania gleby do głębokości 30 cm (zakładając minimalną temperaturę tej warstwy 90°C) potrzeba około 30 kg pary na 1 m2. A więc lość pary potrzebna do dezynfekcji gleby w szklarni o powierz­ chni np. 500 m2 wynosi 500X30 = 15 000 kg, a czas zabiegu przy wydajności źródła pary 1000 kg na godzinę — 15 godzin, przy wydajności zaś kolumny parnikowej (praktycznie około 200 kg 'pary na godzinę) 75 godzin. Do termicznej dezynfekcji nadają się zatem duże stacjonarne kotły parowe. Mają one jed­nak zasadniczą wadę — muszą być ustawione na stałe w ko­tłowni, a więc do rozprowadzania pary po całym obiekcie szklar­niowym konieczne są kosztowne rurociągi o dużych średnicach. Rurociągi te są wykorzystywane bardzo nieekonomicznie, bo tylko w okresie parowania. Poza tym w miarę wydłużania się drogi transportu pary rosną straty ciepła. Rys. 64. Nowoczesna automatyczna wytwornica pary o wydajności 2000 kg pary na godzinę (opalana paliwem płynnym — olej napędowy lub olej opa­łowy) W dużych nowoczesnych obiektach szklarniowych najbar­dziej uzasadnione są wysoko wydajne (1,5—2 tony pary na go­dzinę) przewoźne olejowe wytwornice pary. Dzięki ich zastoso­waniu unika się dużych kosztów związanych z zakładaniem instalacji stałych, a przy tym istnieje możliwość wykorzystania wytwornic także w wielu mniejszych obiektach oraz do innych celów, jak np. do pasteryzacji podłoża w pieczarkarniach, do dezynfekcji termicznej pieczarkarni przed likwidacją uprawy, do awaryjnego ogrzewania szklarni czy innych pomieszczeń, ponieważ konstrukcja nowoczesnych wytwornic pary pozwala na ich ciągłą eksploatację. Nowoczesne olejowe wytwornice pary mają jeszcze tę zaletę, że ich praca jest całkowicie zauto­matyzowana, a kilkakrotnie zabezpieczone układy automatycz­nego sterowania i kontroli pracy zapewniają całkowite bezpie­czeństwo. Mają one tę wadę, że mogą być opalane wyłącznie paliwami płynnymi, których cena jest wielokrotnie wyższa od ceny pali­wa stałego. Mimo to w dużych obiektach są niezastąpione. Termiczna dezynfekcja gleby może być przeprowadzana dwiema metodami, przez: powierzchniowe parowanie gleby, które polega na wpro­wadzeniu pary pod przykrycie zasłaniające szczelnie określoną powierzchnię; wgłębne parowanie, które polega na wprowadzeniu pary na określoną głębokość urządzeniami różnego typu. Powierzchniowe parowanie gleby. Metoda ta, rozpowszech­niona za granicą, jest u nas w produkcji mało znana ze względu na brak specjalnej folii termoodpornej, którą okrywa się glebę podczas parowania. Ponieważ jest łatwa i przydatna w praktyce, należy, po uruchomieniu produkcji odpowiedniej folii, spodzie­wać się jej szybkiego spopularyzowania. Pas spulchnionej gle­by szerokości 3 m nakrywa się folią termoodporną, na krawę­dziach której, w odległości około 15 cm od brzegów, układa się nieprzerwanym ciągiem podłużne woreczki z piaskiem, przeciw­działające uchodzeniu pary na zewnątrz. Długość pasa ziemi jest uzależniona od wydajności źródła pary. Można przyjąć, że na każdy 1 m2 powierzchni wydajność pary na godzinę musi wy­nosić około 8 kg, przy czym maksymalna długość pasa może dochodzić do 50 m (para wprowadzana jest z jednego końca). Na przykład wytwornica o wydajności 1200 kg pary na godzinę może dostarczać parę dla powierzchni 150 m2 (rys. 65). Opty­malna temperatura pary powinna wynosić 150—220°C, przy czym — jak mówiliśmy — im wilgotniejsza jest gleba, tym wyż­sza powinna być temperatura pary. Nie należy obawiać się ujemnego wpływu temperatury pary (do 220°C) na pożyteczną mikroflorę glebową czy na fizyczne i chemiczne właściwości gleby, jeżeli parowanie nie trwa zbyt długo. Para po zetknięciu się z glebą kondensuje się, a konden­sat ochładza bardzo szybko. Dlatego temperatura nieco powyżej 100°C występuje tylko do głębokości 2—5 cm, głębiej zaś nie osiąga nawet 100°C. Przy powierzchniowym parowaniu ciśnienie pary powinno wynosić około 0,1 atm; ciśnienie wyższe powoduje wyrywanie powłoki foliowej spod przyciskających ją woreczków z piaskiem. Skuteczne parowanie powierzchniowe można przeprowadzić do głębokości 20—25 cm (na tej głębokości uzyskuje się tem­peraturę 90°C). Przybliżony czas parowania na jednym stano­wisku wynosi 2,5—3,5 godzin. Szybkość przeprowadzenia de­zynfekcji i równomierność temperatury w glebie zależą jednak w największym stopniu od spulchnienia i początkowej wilgo­tności gleby. Rys. 65. Parowanie gleby pod folią termoodporną Metodę powierzchniowego parowania gleby w szklarni sto­suje się głównie przed siewem nasion lub roślin o płytkim sy­stemie korzeniowym i stosunkowo krótkim okresie wegetacji. Nadaje się ona również do parowania podłoża na stołach w szklarni, a także i na obetonowanych zagonach. Parowanie wgłębne. Dezynfekcja gleby przeprowadzona tą metodą pozwala na osiągnięcie temperatury co najmniej 90°C nawet do głębokości 50 cm. Przyjmuje się, że przy dobrym spulchnieniu wymagana temperatura 90—100°C zostanie osią­gnięta do głębokości większej o Vs od poziomu, na którym pra­cują urządzenia doprowadzające parę. Jeżeli np. rury grzebie­nia parowego zakopane są na głębokości 25 cm, to całkowita głębokość skutecznego parowania wyniesie: 25 25 + — = ±33 cm. 3 Najbardziej u nas rozpowszechnionym urządzeniem do wgłę­bnego parowania gleby w szklarni jest tzw. grzebień parowy (rys. 66). Grzebień składa się z 4—5 odpowiednio wygiętych rur, których część robocza długości 3—4 m ma otwory o głębokość 25—35 cm, zależnie od wymaganej głębokości paro­wania. Rury umieszczone są w glebie co 25 cm. Po zakopaniu całego zespołu rur części rur wystające nad powierzchnię ziemi podłącza się do kolektora zasilającego, do którego doprowa­dzona jest para. Całość parowanej powierzchni przykrywa się folią termoodporną lub brezentem dla uniknięcia strat pary uchodzącej z gleby. Przybliżony czas parowania na jednym stanowisku wynosi 30—40 minut. Parowanie przerywa się po upływie mniej więcej 10 minut od chwili uzyskania na głębokości 0—40 cm tempera tury co najmniej 90°C. Temperaturę mierzy się w kilku punk tach termometrami kopcowymi lub bimetalicznymi termometra mi zegarowymi. Po zakończeniu parowania i odłączeniu kolekto ra wyciąga się kolejno rury i przenosi na następne stanowisko, przy czym powierzchnia już zdezynfekowana pozostaje co naj mniej przez godzinę pod przykryciem. średni­cy 3—4 mm rozmieszczone co 15 cm w trzech płaszczyznach: po bokach i u góry. Każda rura jest oddzielnie zakopywana na Dość często do parowania gleby używana jest brona parowa (rys. 68). Ujemną stroną tego urządzenia jest to, że wbite pio­nowo w glebę zęby brony, wykonane z perforowanych rurek, ogrzewając się od przepływającej przez nie pary osuszają przy­legającą do nich glebę, na skutek czego tworzą się w glebie szczeliny, przez które para wydostaje się na powierzchnię. Pa­rowanie tą metodą jest więc niedokładne, a uzyskanie równo­miernej temperatury gleby dość trudne. Poza tym, ze względu na duże straty pary, system ten nie jest ekonomiczny. Stosunkowo nowym urządzeniem stosowanym do termicznej dezynfekcji gleby jest pług parowy. Działanie pługa polega na tym, że na ustalonej głębokości (20—40 cm) przeciągana jest pod powierzchnią gleby perforowana rura o kształcie umożli­wiającym łatwe poziome krojenie gleby. Część robocza urzą­dzenia jest połączona z zasilającym przewodem parowym rura­mi o nożowym przekroju, również dla zmniejszenia oporów prze­ciągania ich przez glebę. Wszystkie rury zasilające część robo­czą w parę są połączone nad powierzchnią gleby z rurą o okrą­głym przekroju, stanowiącą główny kolektor zasilający.Stabilizator w postaci wału toczącego się przed pługiem pa­rowym jest połączony z nim dwoma ramionami o położeniu regulowanym w stosunku do głębokości. Pług parowy jest prze­ciągany przez parowaną powierzchnię za pomocą wciągarki li­nowej napędzanej silnikiem elektrycznym. Szybkość pracy wcią­garki jest regulowana za pomocą przekładni bezstopniowej i wy­nosi od 5 do 20 m na godzinę. Ze względu na stosunkowo duże siły występujące podczas pracy pługa wciągarka musi być sil­nie zakotwiczona; najwygodniej jest mocować ją do cokołu szklarni. Na pługu parowym umieszczona jest dodatkowo rolka z na­winiętym 15metrowym pasem folii termoodpornej. W miarę przesuwania się pługa przeparowana powierzchnia przykrywana jest folią, pod którą powinna pozostać przez godzinę. Szerokość robocza pługa może wynosić 2—3 m zależnie od wydajności źródła pary. Dla pługa o szerokości roboczej 2 m wydajność źródła pary musi wynosić około 800 kg/h, przy szerokości 3 m nie może być mniejsza niż 1200 kg/h. Takie wydajności źródła pary pozwalają na pracę pługa parowego z szybkością 10— 12 m/h, przy głębokości parowania 40 cm. Przy mniejszych głębokościach parowania szybkość pracy pługa można proporcjo­nalnie zwiększyć, kierując się pomiarami temperatury gleby na określonych głębokościach. Prawidłowa praca pługa parowego jest możliwa tylko wtedy, gdy gleba jest spulchniona głębiej niż założona głębokość pracy pługa. W przeciwnym razie przeciążenie mechaniczne elemen­tów roboczych może doprowadzić nawet do zniszczenia urzą­dzenia. Omówione metody termicznej dezynfekcji gleby parą naj­skuteczniej zwalczają czynniki chorobotwórcze i szkodniki wy­stępujące w glebie, jeżeli spełnione są następujące warunki: na całej parowanej powierzchni temperatura wynosi mi­nimum 90°C do głębokości zależnej od uprawianej rośliny; bardzo skrupulatnie przestrzegana jest higiena podczas i po dezynfekcji, a to dla uniknięcia wtórnego zainfekowania przeparowanych powierzchni gleby; niedopuszczalne jest np. przechodzenie z nieparowanej powierzchni na już wydezynfekowaną lub używanie nie odkażonych termicznie lub chemicz­nie narzędzi; 3) po dokonaniu dezynfekcji termicznej zaleca się starannie opryskać całą powierzchnię gleby i szklarnię od wewnątrz 5procentowym roztworem formaliny (5 1 formaliny na 100 1 wo­dy) w celu zniszczenia tych patogenów, które mogły pozostać na elementach szklarni lub spłynąć z nich z kroplami wody na zdezynfekowaną powierzchnię gleby. Racjonalne stosowanie termicznej dezynfekcji pozwala na znaczne podniesienie ilości i jakości plonu. Niezwykle ważnym warunkiem dla utrzymania zdrowotności gleby, po jej przeparowaniu, jest sadzenie zdrowej rozsady. Rośliny chore, wypro­dukowane na zakażonych podłożach, są powodem bardzo szyb­kiego ponownego zakażenia. Pyszny i zdrowy pokarm dla kota musi być dodatkowo dostosowany do kociej wybredności. | garten figuren | zdrowotne ubezpieczenia | Bewi dog | Ruszta dla świń

Wstęp
W ostatnich latach produkcja ogrodnicza pod szkłem i pod folią bardzo wzrosła. Przede wszystkim powierzchnia szklarni i tuneli foliowych uległa zwielokrotnieniu. Daje się również zaobserwować postęp w technicznym wyposażeniu szklarni, jak również w metodach uprawy roślin, pozwalający na wzrost wydajności z jednostki powierzchni. O ile jeszcze w 1965 r. powierzchnia inspektów wynosiła 436 ha, a szklarni tylko 276 ha, to w 1971 r. powierzchnia szklarni niemal równała się powierzchni inspektów i dopiero zaczęły wchodzić do eksploatacji tunele foliowe. W 1981 r. szklarni było już niemal pięciokrotnie więcej niż inspektów, a tuneli foliowych 4krotnie. Można więc stwierdzić, że w naszym ogrodnictwie wprowadza się nowocześniejsze i mniej pracochłonne metody uprawy, które pozwalają na znaczne ograniczenie zapotrzebowania na robociznę ręczną, a jednocześnie stwarzają możliwości uzyskania znacznie wyższej wydajności. Trzeba jednak podkreślić, że szybkie zwiększanie powierzchni szklarni czy tuneli foliowych nie powinno być celem na szej produkcji pod osłonami. Natomiast celem tym powinno być uzyskanie szybkiego przyrostu plonów, ponieważ oceniając obiektywnie obecny poziom plonów spod szkła i folii musimy stwierdzić, że nie jest on zadowalający. Szczególnie w obecnej sytuacji paliwowej istotne jest przecież to, ile kilogramów paliwa zużyć trzeba na wyprodukowanie określonej masy warzyw czy kwiatów. Ani. obecnie, ani w najbliższej przyszłości nie będzie nas stać na nieracjonalne zużywanie paliw. Celem tej serwisu jest z jednej strony zwrócenie uwagi na nowoczesne rozwiązania techniczne w budownictwie szklarni i tuneli foliowych, z drugiej zaś na metody uprawy podstawo­wych gatunków roślin pozwalające na uzyskanie lepszych wyników produkcyjnych.